دحو الارض با مستند علمی و قرآنی
برخی رویداد های مهم رخ داده در زمین از ابتدای پیدایش نطفه اولیه حیات که حدود سه ونیم میلیارد سال قبل تا تکامل انسان و پیدایش آدم به عنوان اولین انسان تکامل یافته از نسل قبل از خود و پدیده هائی که در سرنوشت زمین و حیات نقش موثری داشته اند در قالب آیات متشابه در قرآن بیان شده و هدف از بیان آنها در ۱۴۰۰ سال قبل ادله و دلیلی است برای زمان های بعد که علوم طبیعی به کشف آن واقعیت ها دست یابد و انسان به حقانیت خداوند متعال یقین حاصل کند.
خداوند که از گذشته و آینده تحولات علم و تمدن و تفکر انسانها آگاه است و قرآن را برای همه نسل ها نازل کرده و می دانست که در عصر شکوفائی علم اعتقاد به خداوند در بین دانشمندان علوم رنگ می بازد. بعلاوه کلمات کلیدی برای دانشمندان و کشف واقعیتها برجسته میشود و ادله علمی معیار مقایسه برداشتها و تفکرات میگردد. نکات برجسته و مهم در رخداد های حیات و پیدایش زمین و کیهان و علوم طبیعی و فیزیک را در قالب آیات متشابه برای حقانیت وجود خالق متعال بیان داشته که همه اعجاز علمی قرآن در این زمان است. حدود دو قرن است که علوم طبیعی به پیشرفت های شگفتی دست یافته است و ما میتوانیم با استفاده از واقعیت های علمی کشف شده به مفاهیم برخی کلمات که به عنوان اعجاز قرآن است برسیم ولی متاسفانه تصورات ذهنی کهن که یادگار نظرات گذشتگان مطابق علم آن زمان بیان شده و بدون تغییر از هزار سال قبل بر باور ما نشسته و قرآن بر آن مبنا تفسیر میشود پرده ای بر واقعیت های علمی آیات متشابه انداخته و شبهات فراوان ایجاد و بازار ایراد علمی بر آیات قرآن که به نا حق و خلاف نظر واقعی قرآن است همچنان داغ است.
ما به عوض تجدید نظر در آن نظرات و مقایسه آیات با علم روز و رفع ابهام شبهات با دفاع غلط بازار این شبهات را داغ تر و لطمه بیشتر به واقعیت های علمی آیات متشابه وارد میکنیم. یکی از بسیار موارد این قبیل آیات به عنوان نمونه موضوع آیه و الارض بعد ذلک دحاها است که در ادبیات دینی ما به دحوالارض مشهور است. دحوالارض واقعه مهمی در زمین است که در زمان مشخصی رخ داده و ما برای این رخداد ارزش بالایی قائل هستیم. بین آنچه که ما تصور میکنیم و آنچه که قرآن بیان میکند تفاوت بسیار است.
رخداد گسترش قاره ها از دید قرآن
این رخداد در سرنوشت حیات بسیار با اهمیت است و قرآن این واقعه را با بیان شیوا و شفاف به عنوان برگی زرین از تاریخچه حیات در زمین بیان داشته. دانستن واقعیت علمی این آیه که به آیات قبل و بعد از آن ارتباط ناگسستنی دارد راز نهفته در آن را بر آشکار میکند. ابتدا آیات ۲۷ الی ۳۳ سوره نازعات را با هم مرور میکنیم و با مقایسه با علم زمین شناسی و پیدایش و حیات راز نهفته در آن را کشف میکنیم و به اعجاز علمی قرآن ایمان بیاوریم و از مقایسه آیات متشابه با آخرین دست آورد های علمی نهراسیم و در دیدگاه گذشتگان باز بینی کنیم.
أَأَنتُمْ أَشَدُّ خَلْقًا أَمِ السَّمَاء بَنَاهَا- رَفَعَ سَمْکَهَا فَسَوَّاهَا- وَأَغْطَشَ لَیْلَهَا وَأَخْرَجَ ضُحَاهَا- وَالْأَرْضَ بَعْدَ ذَلِکَ دَحَاهَا- أَخْرَجَ مِنْهَا مَاءهَا وَمَرْعَاهَا- وَالْجِبَالَ أَرْسَاهَا- مَتَاعًا لَّکُمْ وَلِأَنْعَامِکُمْ- آیا خلق شما مهمتراست یا بنای آسمان (جو زمین )–آسمانی که سقف آن را بالا برد و سپس آن را سر و سامان داد و تکمیل کرد- و شب آن را تاریک و روزش را روشن گردانید- و بعد از آن زمین (خشکی) را گسترش داد- و در آن چشمه ها و مراتع را بیرون آورد- و کوه ها را استوار و پا بر جا تثبیت کرد – متاعی است برای شما و چهارپایان شما. والارض بعد ذلک دحاها معنی کره زمین نمیدهد که برخی دحوالارض را روز تولد زمین می نامند به این آیات نگاه کنیم ۲۵ سوره عبس. أَنَّا صَبَبْنَا الْمَاء صَبًّا-ثُمَّ شَقَقْنَا الْأَرْضَ شَقًّا-فَأَنبَتْنَا فِیهَا حَبًّا-آب را بصورت باران نازل کردیم وسپس زمین را شکاف دادیم و دانه را در آن کاشتیم.
مفهوم سماء در این آیه و نقش آن در پدیده حیات
در این آیه ساختن سماء را با خلقت انسان مقایسه فرموده. بنابراین باید رابطه ای با هم داشته باشند و سماء هم با توجه به اشاره شب و روز سمائ جو زمین است. جو زمین اگر بنا نشده بود حیات و درون آن انسان هم وجود نداشت. برای درک سماء و اینکه با تحولات زمین اولیه در ارتباط است به سه آیه ۹ الی ۱۱ سوره فصلت توجه فرمائید. آیات قرآن با هم ارتباط تنگاتنگی دارند .
قُلْ أَئِنَّکُمْ لَتَکْفُرُونَ بِالَّذِی خَلَقَ الْأَرْضَ فِی یَوْمَیْنِ وَتَجْعَلُونَ لَهُ أَندَادًا ذَلِکَ رَبُّ الْعَالَمِینَ- وَجَعَلَ فِیهَا رَوَاسِیَ مِن فَوْقِهَا وَبَارَکَ فِیهَا وَقَدَّرَ فِیهَا أَقْوَاتَهَا فِی أَرْبَعَهِ أَیَّامٍ سَوَاء لِّلسَّائِلِینَ- ثُمَّ اسْتَوَى إِلَى السَّمَاء وَهِیَ دُخَانٌ فَقَالَ لَهَا وَلِلْأَرْضِ اِئْتِیَا طَوْعًا أَوْ کَرْهًا قَالَتَا أَتَیْنَا طَائِعِینَ-
زمین در ۲ دوره خلق میشود و پوسته جامد بر روی آن قرار داده میشود و بر روی پوسته جامد برکت (سنگ رس) گذارده میشود و روی آن چهار دوره اقوات برنامه ریزی میگردد و سپس به سمائ دودی و تاریک زمین پرداخته میشود (سر و سامان داده میشود) و به زمین و سماء آن خطاب می شود-فقال لها وللارض موید این است که سماء و زمین یک مجموعه و با هم هستند. یعنی سماء کیهان نیست کیهان سقف ندارد که بالا ببرد، اشتباهی که بسیاری به عمد آن را مرتکب میشوند و شبهه خلق میکنند. فقط جو زمین است که سقف دارد وحتی شهاب سنگ ها هم نمی توانند براحتی از سقف آن عبور کنند أَأَنتُمْ أَشَدُّ خَلْقًا أَمِ السَّمَاء بَنَاهَا–آیا خلقت شما با عظمت است یا آسمانی که بنا شد و سقف آنرا بالا برد و سپس آنرا سامان داد. زمین در ابتدای خلقت جو نداشت و پس از آنکه نطفه اولیه حیات در اقوات خلق شد، دور زمین یک جو اولیه با لایه نازک و یک پارچه وجود داشت از بخار آب، آمونیاک، گاز های هیدروژن و متان که از درون زمین به بیرون رخنه کرده بودند و گرانش زمین آنها را نگه داشته بود تا به فضا پرتاب نشوند. این لایه مملو از غبار آتشفشان های فعال و بخار آب اشباع و حرارت بالای نقطه جوش آب، جوی تیره و تار که قرآن آن را به دخان تشبیه کرده است. این رخ داد بر اساس جدول زمانبندی پیدایش زمین حدود سه و نیم میلیارد سال قبل به وقوع پیوسته است. یک و نیم میلیارد سال دیگر سپری شد و سمائ زمین در حال تحول و تکامل خود برای ایجاد هفت طبقه جو بود. هیدروژن عنصر غالب در این جو است فعالیت آتشفشانها، برخورد شهاب سنگ ها و باران سیل آسا و ابرهای متراکم و تحولات پوسته جامد زمین شب و روز زمین را دگرگون کرده بود.
روزها غبار و دخان موجود در جو زمین مانع از رسیدن نور خورشید به زمین و تاریک و به عکس فعالیت شدید آتش فشان ها شب آن را روشن کرده بود. موضوع مهم دیگر خورشید هنوز ضحاحا (نور افشانی) خود را شروع نکرده بود یعنی نورافشانی خود را شروع نکرده بود ( والشمس و ضحاحا قسم به خورشید و نورافشانی آن خیلی مفاهیم علمی را در بر دارد که خداوند به آن قسم یاد میکند چقدر آیات پر مفهوم است) در تصویر زیر دقت فرمایید خورشید در اوایل تولد خود است روز است و قدرت نورافشانی را ندارد بعلاوه به زمین نزدیک است و هنوز مدار تعیین شده خود را دریافت نکرده است بعلاوه آسمان سقف نداشت که نور خورشید درون آن با برخورد با مولکول های آرام در آن مانند جو امروزی روشن شود. آیه ۱۲ سوره فصلت شفاف شدن جو زمین را بیان میکند وآن را با آیات دحو الارض مقایسه کنیم که مکمل هم هستند
فَقَضَاهُنَّ سَبْعَ سَمَاوَاتٍ فِی یَوْمَیْنِ وَأَوْحَى فِی کُلِّ سَمَاء أَمْرَهَا وَزَیَّنَّا السَّمَاء الدُّنْیَا بِمَصَابِیحَ وَحِفْظًا ذَلِکَ تَقْدِیرُ الْعَزِیزِ الْعَلِیمِ-سپس هفت جو زمین را در دو دوره برنامه ریزی کرد و امر (قوانین مربوطه در طبقات آنها وحی فرمود) و این چنین آسمان دنیا(محل زندگی و حیات انسان یعنی کره زمین را) چنان شفاف کرد که نور ستارگان زینت بخش آن گردید و آن آسمان(جو زمین) را محفوظ گردانید و این برنامه ریزی آن خداوند عزیز و دانا است.
به تصویر زیر و با تشکر از ناسا برای استفاده از آن توجه فرمائید. در تصویر سطح زمین در بدو تشکیل پوسته جامد در حالی که خورشید کم نور تر از خورشید کنونی و بسیارنزدیک تر به آن با مقایسه با زمین کنونی دارد نشان داده شده است. در تصویر روز زمین در آن زمان را به تصویر کشیده است ولی آسمان به دلیل عدم وجود جو تاریک و سیاه است. خورشید دارد میدرخشد ولی روز تاریک است
مفهوم وَأَغْطَشَ لَیْلَهَا وَ أَخْرَجَ ضُحَاهَا
زمین بعد از خلق اولیه تک سلولی حیات در سه و نیم میلیارد سال پیش سه دوره تاریکی پانصد میلیون ساله جو را پشت سرگذاشته و وارد یک دوره پانصد میلیون ساله تولید اکسیژن و تبدیل یک طبقه جو به هفت طبقه میشود. زمین آرام میشود و سقف آسمان زمین بالا میرود و هفت طبقه جو آن سر و سامان میگیرد فسواها معنی تکمیل شدن هم میدهد- رَفَعَ سَمْکَهَا فَسَوَّاهَا. جو هفت طبقه تکمیل میشود این رویداد درحدود یک میلیارد سال قبل اتفاق می افتد و اکو سیستم زمین آماده پذیرائی اولین تک سلولی هسته دار با غشائ هسته ای و ژن کامل میشود وروح خداوند در آن قرار میگیرد و و انسان خلق میشود و روح فرماندهی انسان در حال تکمیل را بر عهده میگیرد به مقاله سجده ملائکه به نطفه علقه مراجعه فرمائید.
با آرامش زمین و مستقر شدن هفت جو زمین و حفاظ آن شب و روز ماهیت خود را بدست میآورند. اینجا است که وَأَغْطَشَ لَیْلَهَا وَأَخْرَجَ ضُحَاهَا اتفاق می افتد. روزش را روشن و شبش را تاریک میگرداند. اعجاز علمی قرآن را که در ۱۴۰۰ سال قبل بیان فرموده را مشاهده کنید.
زمین هنوز دوره پرکامبرین را میگذراند که تا ۵۷۰ میلیون سال قبل ادامه داشته است که پرسلولی های گیاهی و جانوری آماده ادامه تکامل موجودات بر روی خشکی می شوند به جدول زیر که از داده های زمین شناسی از ارنست مایر دانشمند برجسته زمین شناسی اقتباص و تهیه کرده ام توجه فرمایید- این جدول از اول پیدایش زمین است تا خلق علقه یوکاریوت ها (در زبان آلمانی ایوکاریونت ها است)
داستان ما برای رسیدن به وَالْأَرْضَ بَعْدَ ذَلِکَ دَحَاهَا که بعد از زمان بندی جدول فوق صورت گرفته است مطابق فرموده قرآن بعد ذلک ادامه دارد. بعد ذلک از شفاف شدن جو زمین و شب و روز شروع میشود تا پیدایش و گسترش قاره ها دوره بعد ذلک از۱ میلیارد الی ۲۴۰ میلیون سال اتفاق قبل افتاده است.
گسترش زمین بعد از رویداد های بیان شده
از ۵۷۰ الی ۲۴۰ میلیون سال پیش وقایع مهمی در زمین اتفاق می افتد و تکامل زمین و موجودات وارد مرحله جدیدی می شوند. این دوره را پالئوزوئیک یا دیرینه زیستی مینامند که دوران اول زمین شناسی معروف است و در حقیقت دوره پرکامبرین دوره ما قبل از دوران بشمار می آید. دوره دیرینه زیستی خود به شش زیر دوره تقسیم میشود . زمین در این دوره از یک قاره بزرگ تشکیل شده است زمین یعنی خشکی و کره زمین منظور نیست. رشته کوه ها هنوز به وجود نیامده اند و جانوران مراحل اولیه تکامل خود را میگذرانند. مهره داران و گیاهان از آب وارد خشکی می شوند و میلیون ها سال طول میکشد تا دوزیستان بر روی خشکی مستقر شوند و خزندگان در اواخر این دوران زمین را در اختیار خود داشتند و گیاهان هم نوع خاص خود و با ساقه غیر چوبی سطح زمین را فرا میگیرند. این دوره ها همه مشمول بعد ذلک در آیه فوق میگردد و ما به زمان این رخ داد عظیم و سرنوشت ساز در تاریخ زمین میرسیم. این اتفاق در دوره بعدی روی میدهد.
دوره مزوزوئیک و پیدایش قاره ها و گسترش زمین
این دوره به دوره میان زیستی معروف است تغییرات وسیع پوسته جامد زمین و جدا شدن قاره ها و گسترش خشکی ،پیدایش کوه ها و چشمه ها و مراتع زمینه را برای پیدایش پستانداران آماده می سازد. این دوره از ۲۲۵ تا ۶۵ میلیون سال پیش رخ داده است. درسه دوره زیر دوره زمین شناسی تریاس، ژوراسیک و کرتاسه تشکیل شده است وآیه والارض بعد ذلک دحاها أَخْرَجَ مِنْهَا مَاءهَا وَمَرْعَاهَا- وَالْجِبَالَ أَرْسَاهَا-مربوط به زمان ژوراسیک است.
أَخْرَجَ مِنْهَا مَاءهَا وَمَرْعَاهَا- وَالْجِبَالَ أَرْسَاهَا- مَتَاعًا لَّکُمْ وَلِأَنْعَامِکُمْ-زمین گسترش می یابد. ارض در اینجا خشکی معنی میدهد و بسیاری از مغرضین و معاندین ارض در اینجا را کره زمین گرفته اند و به قرآن این شبهه را وارد میکنند که خداوند فرموده کره زمین را پهن کردیم در حالی که به آیه بعد توجه نمیکنند که فرموده اخرج منها مائ ها و مرعاها. از آن خشکی چشمه ها و مراتع را بیرون می آورد و کوه را استوار و پابرجا قرار میدهد . باران های سیل آسا با آرامش زمین متعادل ترمیشود و گسترش خشکی ها و ایجاد کوه ها باعث ذخیره آب باران و گردش و چرخش هوا و مساعد شدن زمین برای رویش گیاهان پهن برگ و مراتع که برای شما انسان و چهارپایان شما متاعی است تا بهره مند شوند. بنابراین با استناد به تاریخچه زمین و تحولات روی آن معنی والارض بعد ذلک دحاها روشن میشود. زمین در این رویداد متولد نمیشود بلکه قاره ها پا به عرصه وجود می نهند و این برنامه ریزی ذات باریتعالی برای ادامه روند تکامل موجودات و پیدایش انسان تکامل یافته است به جدول شماره ۳ مراجعه فرمایید.
خزندگان غول پیکرو دایناسورها حاکمیت زمین را از آن خود کرده اند و ایجاد مزاحمت برای ظهور نسل جدیدی از خلقت حیات و آنها می بایستی از صحنه روزگار محو شوند تا روند تکامل راه خود را دنبال کند.
انقراض دایناسورها در این دوران و قبل از پیدایش پستانداران، حکمتی الهی بوده است. خزندگان و دایناسورها همه آیات خداوند بودند که خداوند در زمین آنها را منسوخ کرد و به جای آنها آیه دیگری جایگزین کرد.
مَا نَنسَخْ مِنْ آیهٍ أَوْ نُنسِهَا نَأْتِ بِخَیرٍ مِّنْهَا أَوْ مِثْلِهَا ۗ أَلَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ عَلَیٰ کلِّ شَیءٍ قَدِیرٌ -هیچ آیه را ما منسوخ نمی کنیم و به فراموشی نمی سپاریم مگر مانند آن یا بهتر از آن را جایگزین میکنیم که خداوند قادر متعال است .
وَإِذَا بَدَّلْنَا آیهً مَّکانَ آیهٍ ۙ وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا ینَزِّلُ قَالُوا إِنَّمَا أَنتَ مُفْتَرٍ ۚ بَلْ أَکثَرُهُمْ لَا یعْلَمُونَ و چون آیه ای با آیه دیگری تعویض گردد خداوند به نازل کردن آن علم و آگاهی دارد میگویند تو مفتری در حالی که بسیاری از آنها علم آن را ندارند. در این آیه می فرماید آیه ای را بر میداریم و بجای آن آیه دیگری میگذاریم-وَإِذَا بَدَّلْنَا آیهً مَّکانَ آیهٍ ۙبنابراین نبایستی آیه منسوخ شده در قرآن باشد زیرا به جای آن آیه دیگری آمده واین آیات ارتباطی با آیات قرآن ندارند و آیات طبیعت در کنار قرآن هستند سبع المثانی ناسخ ومنسوخ نداریم
بنابراین منسوخ شدن این آیات نمی تواند در ارتباط با آیات قرآن باشد در طبیعت همه پدیده ها آیات الهی هستند و میتوانند این مفهوم را از آن استنباط کرد.به مقاله سبع المثانی نشانه وآیات الهی هستند مراجعه فرمایید. مفسرین محترم برای اینکه آیه ای از قرآن را منسوخ نکنند آیه را حکم معنی کرده اند که صحیح نمی تواند باشد. در جدول شماره ۲ دوره مهم تحولات پوسته جامد زمین و پیدایش قاره ها، کوه ها و مراتع را نشان میدهد و بدین طریق ما به مفهوم علمی و واقعی والارض بعد ذلک دحاها می رسیم و یکی دیگر از اعجاز علمی قرآن را بر ملا و عیان میسازیم.
نویسنده: سید محمد تقوی اهرمی